Ehliyet alım şartlarında son yıllarda birçok değişiklik yapılırken, kamuoyunun dikkatinden kaçan kritik bir uygulama 10 yıldır yürürlükte. Buna göre, IQ seviyesi 79’un altında olan kişilere, sürücü belgesi sınıfı fark etmeksizin ehliyet verilmiyor.
Yıllardır yürürlükte ama yeniymiş gibi gündemde
Geçtiğimiz yıl yapılan düzenlemelerle birlikte B sınıfı ehliyet sahiplerine 125 cc’ye kadar motosiklet kullanma hakkı tanınırken, farklı sınıflardaki sürücü belgeleri için de şartlar esnetilmişti. Ancak sosyal medyada “yeni bir uygulama” olarak paylaşılan, IQ seviyesi 79’un altında olan bireylere ehliyet verilmemesi kuralı aslında 2015 yılından bu yana yürürlükte.
Yönetmelikte açıkça belirtiliyor
29 Aralık 2015’te Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik” kapsamında, sürücü adaylarında zeka geriliği (IQ 79 ve altı), demans (bunama), duygu, düşünce ve davranışları bozan sürekli bir hastalık bulunmaması şartı getirildi.
Zeka testi yapılmıyor ama muayenede tespit ediliyor
Her ne kadar mevzuatta yer alsa da sürücü adaylarına doğrudan bir IQ testi uygulanmıyor. Bunun yerine adaylar, sağlık raporu alma sürecinde uzman doktorlar tarafından genel muayeneye tabi tutuluyor. Uzmanlar, zeka geriliği gibi durumların bu muayene esnasında kolaylıkla fark edilebildiğini ve bu nedenle özel bir teste ihtiyaç duyulmadığını belirtiyor.
Hangi hastalıklar ehliyete engel?
Yönetmeliğe göre, sürücülük yapamayacak kişiler arasında sadece zeka geriliği olanlar değil, aynı zamanda aşağıdaki sağlık sorunlarına sahip bireyler de yer alıyor:
- İşitme kaybı
- Denge bozuklukları ve baş dönmesi
- Uyku apnesi ve ciddi uyku bozuklukları
- Kanser geçmişi
- Kas-iskelet sistemi bozuklukları
- Hipoglisemiye yol açan diyabet türleri
- Kalp-damar hastalıkları ve organ yetmezlikleri
- Sinir sistemi hastalıkları
- Epilepsi ve kas hastalıkları
- Alkol bağımlılığı
- Görme yetersizlikleri
- Ağır ruhsal hastalıklar, kişilik ve davranış bozuklukları
İlk muayenede olumsuz bulguya rastlanan sürücü adayları, ilgili uzman hekimlere sevk ediliyor ve son karar bu uzmanların düzenlediği sağlık raporlarıyla veriliyor. İlk muayene ve uzman raporu birlikte değerlendirilerek ehliyet alıp alamayacakları belirleniyor.
