Dünya fıstık üretiminde Türkiye’nin konumu
Dünya Antep fıstığı üretiminde, 2021-2022 sezonunda ABD 336 bin ton ile lider konumda bulunurken, Türkiye 85 bin ton ile dünya üretiminin %12’sini karşılamıştır. Türkiye’nin bu alandaki önemli üretim merkezlerinden biri olan Şanlıurfa, ülke üretiminin %40’ını gerçekleştirerek başı çekmektedir. Ancak, bu üretimden yeterli ekonomik katma değer elde edilememektedir.
Bronte kasabasından örnek başarı hikayesi
İtalya’nın Sicilya Adası’nda bulunan Bronte kasabası, sadece 2.000 hektarlık bir alanda 3.000 ton şam fıstığı üreterek dünya pazarında önemli bir yere sahiptir. Coğrafi işaretle korunan Bronte şam fıstığı, sanayi ve tanıtım çalışmaları sayesinde dünya çapında bir marka haline gelmiştir. Bronte’nin başarısının ardında şu adımlar bulunmaktadır:
Fıstık Festivali Düzenlemek: Her yıl düzenlenen festival, ürünün gastronomik ve ekonomik önemini vurgulamaktadır.
Katma Değerli Ürünler Üretmek: Bronte fıstığı, sadece çerez olarak değil, tatlı, sos ve gurme ürünlerde kullanılarak yüksek gelir sağlamaktadır.
Kooperatifleşme: Küçük üreticilerin kooperatifler aracılığıyla desteklenmesi ve işlenmiş ürünlerle gelirlerini artırması sağlanmıştır.
Şanlıurfa için öneriler
Şanlıurfa, Bronte’nin izinden giderek Antep fıstığını daha verimli kullanabilir. TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi Prof. Dr. Ali Rıza Öztürkmen, bölgenin fıstık potansiyelini daha iyi değerlendirmek için şu önerilerde bulunuyor:
Antep Fıstığı Festivali Düzenlenmesi: Yerel üreticilerin ürünlerini tanıtacağı kültürel ve turistik bir etkinlik ile bölgeye olan ilgi artırılabilir.
Sanayi ve İşleme Tesislerinin Kurulması: Fıstıktan tatlı, sos ve çikolata gibi katma değerli ürünler üretecek tesislerin kurulması teşvik edilmelidir.
Coğrafi İşaret ve Markalaşma: Şanlıurfa fıstığının uluslararası tescili, ürünün küresel pazarda ayırt edici bir kimliğe sahip olmasını sağlar.
Kooperatifleşme ve Küçük Üreticilerin Desteklenmesi: Küçük üreticilerin maliyetlerini düşürmek ve gelirlerini artırmak için kooperatifleşme teşvik edilmelidir.
Sayısal veriler ve hedefler
Türkiye’nin yıllık fıstık üretimi 250.000 ton olup, bunun %40’ı Şanlıurfa’dan sağlanmaktadır.
Modern tarım yöntemleriyle Şanlıurfa’daki fıstık ağaçlarının ekonomik verimlilik oranı %70’ten %90’a çıkarılabilir.
Türkiye’nin dünya fıstık ihracatındaki payı %12 olup, işlenmiş ürünlerle bu oran daha da artırılabilir.
Bronte’nin küçük bir kasaba olmasına rağmen dünya çapında bir marka yaratması, Şanlıurfa için ilham kaynağı olmalıdır. Doğru stratejilerle Şanlıurfa, sadece fıstık üretiminde değil, bu ürünün sanayi ve ticaretinden elde edilecek kazançlarda da dünya lideri olabilir.
