Şanlıurfa Kuvayi Milliye Çeteleri tarafından 11 Nisan 1920 tarihinde Fransızların işgalinden kurtarılan Şanlıurfa’mız bugün Kurtuluşunun 102. Yılını kutluyor.
Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan sonra 7. maddeden dolayı güvenliklerinin tehlikeye düştüğünü öne süre itilaf devletleri, Urfa’yı 1919 yılının Mart ayında işgal etti. Mondros Ateşkes Anlaşması’nın 7. Maddesine göre İtilaf devletleri güvenliklerinin tehlikeye düştüğü yerleri işgal edebilecekti.
Urfa’yı işgal eden İngilizler, ilk olarak Urfa’da bulunan Osmanlı askerlerinin Urfa’dan çıkmasını bildirerek, askerlerin büyük bir bölümünün Urfa’dan çekilmesini sağladılar.
OSMANLIYI İSTEMEYİP, İNGİLİZLERE BAĞLANMAK İSTEDİLER
İngilizler daha sonra bölgedeki aşiretleri yokladılar. Milli Aşireti’nden Mahmud Bey’e Kafkasya ve Mezopotamya arasındaki kurmak istedikleri tampon bölgeyi anlattılar ama daha sonra 13. Kolordudan aldığı talimatla İngilizlerden gelen Urfa davetine Mahmud Bey katılmadı. Ketkanlı aşireti lideri Basravi Osmanlıyı istemedikleri İngilizlere bağlanmak istediklerini bildirdi.
İngilizler bölgedeki Ermenilere askeri eğitim verdiler, buna karşılık Ermeniler kentte güvensizlik havası oluşturuyorlardı ve İngilizlerin işine yarayacak haberleri ulaştırıyorlardı.
ONİKİLER
İngilizlerin yaptıklarının karşısında, halk arasında onikiler olarak bilinen eşraf ve aydınlar Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’ni kurdular. Bu 12 eşref ve aydın arasında; Mecli-i İdâre eski azalarından Belediye Reisi Hacı Kâmilzâde Hacı Mustafa Efendi, Barutçuzâde Hacı İmam Efendi , Eşraftan Tüccâr Hacı Kâmilzâde Hacı Mustafa Reşid Efendi, Mahmud Efendi, Polis Komiserliğinden Mustafi Arabikâtibizâde Şakir Efendi,Güllüzâde Osman Efendi, Esnaftan Şellizâde Ali Ağa,Tüccârdan Nebozâde Hacı İmam Efendi, Eşraftan Hacı Bedirağazâde Halil Ağa, Jandarma Tabur mülhakı İzmirli Adil Hulusi Efendi, Takım kumandanlarından Mülazım-ı Evvel Hüseyin Pertev Efendi, Jandarma Çavuşu Sofi oğlu Hacı Mustafa Çavuş vardı. Ekim Ayı’nın sonlarında ingilizler işgal ettikleri yerleri ismi Suriye İtilafnamesi olan İngiliz-Fransız Anlaşması’ndan dolayı Fransa’ya devretti.
ATATÜRK KOLORDULARA GENELGE YAYINLADI
Mustafa Kemal Atatürk’ün Kolordulara yayınlamış olduğu genelgenin sonucunda bölgede Fransızlara yönelik Kuvay-ı Milliye harekete geçti. Daha sonra yapılan ultimatomlar ve uyarılar sonuç vermeyince Siverek halkı ve Müdafa-i Hukuk Cemiyeti 9 Şubat’ta Urfaya girdi.
YÜZBAŞI SACO ÖLDÜRÜLDÜ
Nisan ayına kadar süren şiddetli çatışmaların sonucunda gelecek yardımdan ümitlerini kesen Fransızlar geride kalan ermeni ve amerikalılar için ve kendilerinin nakilleri için bazı şartlar öne sürerek bölgeden ayrılmayı kararlaştırdılar.
11 Nisan gecesi Fransızlar Suruç’a doğru yola çıktılar; öncüde bulunan ermenilerin yoldaki halka taşkınlık yapması üzerine şiddetli çatışmalar çıktı yüzbaşı Saco ve subaylar öldü, 100 Fransız askeride esir edilerek Urfa’ya getirildi.
