Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) yayımladığı Gelir Dağılımı İstatistikleri, Türkiye’de gelir adaletsizliğinin 2025 itibarıyla da devam ettiğini ortaya koydu. Açıklanan veriler, yüksek gelir grubunun toplam gelirden aldığı payın belirleyici olmaya devam ettiğini, bölgesel farkların ise giderek keskinleştiğini gösterdi.
En Zengin Yüzde 20 Gelirin Yarısına Yakınını Alıyor
TÜİK’in Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında yayımladığı 2025 sonuçlarına göre, en yüksek gelir grubunda yer alan yüzde 20’lik kesimin toplam gelirden aldığı pay yüzde 48,0 olarak hesaplandı. Bu oran, bir önceki yıla göre 0,1 puanlık sınırlı bir düşüşe işaret etti. Buna karşılık, en düşük gelir grubundaki yüzde 20’nin payı 0,1 puan artarak yüzde 6,4’e yükseldi.
Araştırmada, 2024 takvim yılına ait hanehalkı gelirleri esas alındı. Gelirler, hanehalkı büyüklüğü ve yapısı dikkate alınarak eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirine dönüştürüldü.
Gelirin Yarısı Maaş ve Ücretlerden
Toplam gelir kalemleri incelendiğinde, en yüksek payın yüzde 49,7 ile maaş ve ücret gelirlerine ait olduğu görüldü. Müteşebbis gelirlerinin payı yüzde 18,3 olurken, sosyal transfer gelirlerinin payı yüzde 18,2 olarak hesaplandı. Tarım gelirinin müteşebbis gelirleri içindeki payı yüzde 15,6 olarak kaydedildi. Sosyal transferlerin büyük bölümünü ise emekli ile dul ve yetim aylıkları oluşturdu.
Eğitim Seviyesi Geliri Belirliyor
Eğitim durumuna göre yıllık ortalama esas iş gelirleri arasındaki fark dikkat çekti. Yükseköğretim mezunlarının yıllık ortalama geliri 566 bin 839 TL olurken, lise ve dengi okul mezunlarında bu rakam 376 bin 932 TL olarak belirlendi. Lise altı eğitimlilerde gelir 290 bin 323 TL’ye, herhangi bir okul bitirmeyenlerde ise 183 bin 900 TL’ye kadar geriledi.
En Düşük Gelir Doğu Bölgelerinde
İBBS 2. Düzey bölgelerine göre yapılan değerlendirmede, en yüksek yıllık ortalama eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 449 bin 618 TL ile TR51 (Ankara) bölgesinde gerçekleşti. En düşük gelir ise 172 bin 552 TL ile TRB2 (Van, Muş, Bitlis, Hakkari) bölgesinde kaydedildi. Bu tablo, bölgesel gelir farklarının sürdüğünü bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelir Eşitsizliği Bazı Bölgelerde Daha Keskin
Gelir eşitsizliğini gösteren P80/P20 oranı incelendiğinde, en yüksek eşitsizlik 8,5 ile TR71 (Kırıkkale, Aksaray, Niğde, Nevşehir, Kırşehir) bölgesinde görüldü. En düşük eşitsizlik oranı ise 4,6 ile TRB1 (Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli) ve TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgelerinde hesaplandı.
Açıklanan veriler, Türkiye’de gelir dağılımındaki dengesizliğin hem toplumsal hem de bölgesel boyutta derinleşerek devam ettiğini ortaya koydu.
