Tasfiyesine karar verilen bazı yatırım fonlarına ilişkin dikkat çeken kanun teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edildi. Düzenleme kapsamında, belirli şartları taşıyan yatırımcılara 1 milyon TL’ye kadar ara ödeme yapılabilmesinin önü açılıyor. Fonlardan hukuka aykırı yollarla çıkarılan varlıkların geri alınması, sorumlulardan tahsilat yapılması ve el konulan ya da müsadere edilen bazı değerlerin yatırımcıların yararına ilgili fonlara aktarılması da teklifin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.
Dokuz maddeden oluşan kanun teklifi, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen ve kanunun yayımlandığı tarihte tasfiyesi tamamlanmamış yatırım fonlarını kapsıyor. Teklifin gelecek hafta TBMM Genel Kurulu’nda ilk sırada görüşülmesi bekleniyor.
Yatırımcılara 1 Milyon TL’ye Kadar Ara Ödeme Yapılabilecek
Teklifteki en dikkat çekici düzenlemelerden biri, tasfiye sürecinde fon varlıklarının bütün yatırımcılara ödeme yapmaya yetmemesi durumunda uygulanacak ara ödeme sistemi oldu.
SPK’nin belirleyeceği fonlarda, net yatırım tutarı 1 milyon TL’nin altında olan yatırımcılara bu tutar kadar, 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılabilecek.
Ancak bu tutar herkese koşulsuz olarak ödenecek sabit bir ödeme anlamına gelmiyor. Ara ödeme;
- Endeksleme uygulanmadan hesaplanan net yatırım tutarını aşamayacak.
- Para piyasası niteliğindeki fonlar hariç olmak üzere, yatırımcının hesabındaki katılma paylarının bir önceki gün sonu değerini geçemeyecek.
- SPK’nin belirleyeceği fonlar ve düzenlemede yer alan şartlar çerçevesinde yapılacak.
Dağıtılabilir nakdin tüm yatırımcıların hesaplanan tutarlarını karşılamaması halinde SPK, daha fazla sayıda yatırımcının ödemelerden yararlanabilmesi için farklı dağıtım yöntemleri uygulayabilecek. Bu kapsamda net yatırım tutarı en düşük yatırımcıdan başlanarak ödeme yapılması veya tüm yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesi mümkün olacak.
Ara ödeme yapılması, yatırımcının fon katılma paylarının hemen iade edilmesi anlamına gelmeyecek. Payların iadesi nihai tasfiye aşamasında gerçekleştirilecek.
Yatırımcıların Alacağı Nasıl Hesaplanacak?
Teklifte, geçmişte gerçeğe aykırı değerlerle işlem gördüğü belirtilen fonlarda yatırımcıların ödeme hesabının nasıl yapılacağı da düzenleniyor.
Hesaplamada fonun geçmişte açıklanan gerçeğe aykırı değerleri yerine, yatırımcının fona fiilen yatırdığı ve fondan çektiği tutarlar esas alınacak. Net yatırım tutarı, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından hesaplanacak.
Nakit giriş ve çıkışları, tasfiye tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ile Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) değişim oranlarının aritmetik ortalaması üzerinden güncellenecek. Yatırımcının fondan yaptığı nakit çıkışları ise ilk giren ilk çıkar yöntemiyle mahsup edilecek.
Bu hesaplama, yatırımcının nihai alacağını belirleyen bağımsız bir tazminat hesabı olarak değil, nakdin yetersiz kaldığı aşamada yapılacak ödemelerin sınırını ve dağıtım ölçütünü belirlemek amacıyla kullanılacak.
Fonlardan Haksız Kazanç Sağlayanlara İade Mekanizması
Kanun teklifi, geçmişte fonlardan veya fon portföyündeki bazı varlıklardan gerçeğe aykırı değerler üzerinden kazanç elde ettiği belirlenen kişiler için iki ayrı gönüllü iade mekanizması öngörüyor.
İlk mekanizma, tasfiye tarihinden önce fondan çıkış yaparak ödeme alan kişileri kapsıyor. Gerçeğe aykırı değerler üzerinden elde edilen kazancın, kişinin fiilen yaptığı yatırım ve fonda kaldığı süre dikkate alınarak hesaplanan emsal getiriyi aşan bölümünün, SPK tarafından ilan edilen hesaplara isteğe bağlı olarak iade edilebilmesi düzenleniyor.
İkinci mekanizma ise fon portföylerinde yer alan ve fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu SPK tarafından belirlenen paylardan kazanç sağlayan kişilere yönelik. Bu kişilerin, söz konusu paylardan elde ettikleri getirinin olağan piyasa getirisini aşan bölümünü genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilmesi öngörülüyor.
Komisyonda kabul edilen önergeyle, bu iadelerin hesaplanmasında TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasının kıstelyevm yöntemiyle esas alınması benimsendi. Hesaplama yöntemine ve uygulama esaslarına ilişkin düzenleme yetkisi SPK’ye verildi.
Fonlardan Hukuka Aykırı Çıkarılan Varlıklar Geri Alınabilecek
Teklifin önemli başlıklarından biri de yatırım fonlarının malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarıldığı belirlenen değerlerin geri kazanılması.
Kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım-satım, repo ve ters repo gibi işlemler aracılığıyla ilişkili taraflara, hâkim ortaklara, yöneticilere, bunların kontrolündeki kişilere veya üçüncü kişilere aktarılan para, sermaye piyasası aracı, mal, hak ve alacaklar ile bunların yerine geçen değerler, düzenleme kapsamında değerlendirilebilecek.
Fonun uğradığı zarar veya kayıptan öncelikle fonun kurucusu ya da yöneticisi olan portföy yönetim şirketinin sorumlu tutulması öngörülüyor. Zararı bu şirketten tamamen veya kısmen tahsil etmenin mümkün olmaması ya da tahsilat yapılamayacağının açıkça anlaşılması halinde, SPK tarafından sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenlere başvurulabilecek.
Sorumlu kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev yaptıkları veya yönetim ve kontrolü ellerinde bulundurdukları dönemde alınan kararlar ve gerçekleştirilen işlemler nedeniyle doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.
SPK tarafından fon ve sorumlu bazında belirlenerek bildirilen tutarların, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde takip ve tahsil edilmesi öngörülüyor.
El Konulan ve Müsadere Edilen Varlıklar Fonlara Aktarılabilecek
Teklif, ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında el konulan veya müsadere edilen ve ilgili yatırım fonuyla bağlantısı bulunan malvarlığı değerlerine ilişkin düzenlemeler de içeriyor.
Hukuken doğrudan iade edilebilen para ve sermaye piyasası araçları ilgili fona veya geri kazanım hesabına aktarılabilecek. Doğrudan fona devredilemeyen malvarlığı değerleri bakımından TMSF’nin kayyım olarak atanabilmesi de öngörülüyor.
TMSF’nin kayyım olarak atanması halinde ilgili mevzuat kapsamında yetkilerini kullanabilmesi, dava sonucunu beklemeden söz konusu malvarlıklarını satabilmesi veya tasfiye edebilmesi düzenleniyor. Satış ve tasfiye sonucunda elde edilen tutarlar, her fon için ayrı açılacak geri kazanım hesaplarında izlenecek.
Yargılama sonunda müsadere edilmesine karar verilen bir malvarlığı değerinin suçtan zarar gören fonun malvarlığından çıktığının veya fon zararının karşılığı olduğunun mahkemece belirlenmesi halinde, söz konusu değer Hazineye gelir kaydedilmeyecek. Bunun yerine ilgili yatırım fonuna, tasfiye tamamlanmışsa geri kazanım hesabına aktarılacak.
Her Fon İçin Ayrı Geri Kazanım Hesabı Açılacak
Düzenlemeyle, tahsil edilen ve iade edilen tutarların TMSF nezdinde her fon için ayrı ayrı izlenmesi planlanıyor.
Geri kazanım hesaplarında bulunan tutarlar TMSF’nin kendi malvarlığından ayrı tutulacak. Bu kaynaklar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılabilecek. Başka amaçlarla kullanılamayacak, teminat gösterilemeyecek ve kamu alacakları dâhil haciz, ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbire konu edilemeyecek.
Hesaplarda biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra tasfiye devam ediyorsa tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiye tamamlanmışsa SPK tarafından bildirilen yatırımcılara ödeme yapılmak üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) aktarılacak.
YTM tarafından yapılacak ödemelerin, yatırımcıların katılma payı sahipliği oranları dikkate alınarak gerçekleştirilmesi öngörülüyor. Birden fazla fonla bağlantılı olan malvarlığı değerleri veya tahsilatların fonlar arasında nasıl dağıtılacağına ise SPK karar verecek.
Tasfiye Sürecinde SPK’nin Yetkileri Genişletiliyor
Teklif kapsamında tasfiyenin, SPK’nin gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevlendirilen kuruluşlar tarafından yürütülmesi öngörülüyor.
SPK’ye tasfiye sürecinin aşamalarını, varlıkların tespitini ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahiplerinin belirlenmesini, ara ve nihai ödemeleri ve dağıtım sırasını düzenleme yetkisi veriliyor.
SPK’nin, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine bazı varlıkların borsa dışında satışına onay verebilmesi de düzenleniyor. Bu kapsamda varlıkları satın alan yatırımcıların, belirli bir süre borsada satış yapmalarının veya borsada satış sonucunu doğuracak işlemlerde bulunmalarının sınırlandırılmasına karar verilebilecek.
Tasfiye sürecinde elde edilen tutarlardan zorunlu yönetim ve tasfiye giderleri düşüldükten sonra kalan miktarın tasfiye malvarlığına eklenmesi; tasfiye tamamlandıktan sonra tahsil edilen tutarların ise mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılması öngörülüyor.
Kurumların Bilgi ve Belge Vermesi Zorunlu Olacak
Teklifte, tasfiye ve geri kazanım işlemlerinin yürütülebilmesi için ilgili kurumların bilgi ve belge paylaşımına ilişkin yükümlülükleri de düzenleniyor.
MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurumlarının, talep edilmesi halinde gerekli bilgi ve belgeleri SPK, YTM veya TMSF’ye gecikmeksizin vermesi zorunlu hale getiriliyor.
Ayrıca fon pay sahiplerinin ve hesap bazındaki hak sahipliklerinin, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından doğrudan MKK kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak tespit edilmesi öngörülüyor.
SPK ve YTM’nin kanunun uygulanmasından kaynaklanan işler, dava ve takipler için dışarıdan avukatlık hizmeti alabilmesi; muhasebe ve yazılım geliştirme gibi hizmetleri temin edebilmesi de teklifin hükümleri arasında bulunuyor.
Teklifin Yasalaşması İçin Genel Kurul Süreci Bekleniyor
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen dokuz maddelik teklif, tasfiyesi tamamlanmamış belirli yatırım fonlarında varlıkların geri kazanılması ve yatırımcılara ödeme yapılmasına ilişkin özel bir mekanizma oluşturmayı amaçlıyor.
Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesi ve ardından kanunlaşma sürecinin tamamlanması gerekiyor. Teklifin gelecek hafta Genel Kurul’da ilk sırada görüşülmesi bekleniyor.
