Tarım Takvimi 45 Gün Sarktı
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde hububat ekim takvimi tamamen altüst oldu. Normalde Ekim ayında gerçekleştirilen ekimler, bu yıl Kasım sonu–Aralık dönemine sarktı. Geçmiş 30 yılın ortalamalarıyla kıyaslandığında 30–45 günlük gecikmeye işaret eden bu durumun, iklim krizine bağlı sistematik bir değişim olduğu vurgulanıyor.
Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi ve TEMA Vakfı Şanlıurfa İl Temsilcisi Prof. Dr. Ali Rıza Öztürkmen, “Son 50 yılın en kurak tarım sezonunu yaşıyoruz” diyerek tehlikenin büyüklüğüne dikkat çekti.
Yağışlarda %60’a Varan Düşüş
Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün 2023–2025 iklim analizlerine göre:
- Şanlıurfa’da 2024–2025 tarım yılı yağış toplamı 158 mm olarak kaydedildi.
- Uzun yıllar ortalaması ise 430 mm.
- Bölge genelinde yağışlar uzun yılların %50–60 altında gerçekleşti.
Bu durum, tahılların çıkış ve kardeşlenme dönemlerinde ciddi su eksikliğine yol açtı.
Sıcaklıklar Rekor Seviyeye Ulaştı
2025 Nisan ayında:
- Türkiye geneli sıcaklık ortalaması: +2,1 °C
- Güneydoğu Anadolu’daki sapma: +2,5–3,0 °C
Nisan ayındaki 20 günün 12’sinde sıcaklıkların 30 °C üzeri ölçülmesi, bitkilerin başaklanma döneminde aşırı stres oluşturdu.
Buğday ve Arpada %30’a Varan Verim Kaybı Bekleniyor
Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin değerlendirmelerine göre:
- Buğdayda beklenen verim düşüşü: %20–30
- Arpada düşüş: %25’e kadar
- Kıraç alanlarda ürün kaybı %60’a kadar çıkabilir.
Bölgedeki üretici birlikleri, ekonomik riskin %50’nin üzerinde olduğunu belirtiyor.
Yağışlı Gün Sayısı 10–15 Gün Azaldı
Şanlıurfa, Mardin, Diyarbakır ve Batman’da yağışlı gün sayısının yıllık ortalamada 10–15 gün azalması, ürün gelişimini doğrudan etkileyen en kritik faktörlerden biri oldu.
“Bu Sadece Çiftçinin Değil, Soframızdaki Ekmek İçin Tehdit”
Prof. Dr. Öztürkmen, açıklamasında şu çağrılara yer verdi:
1. Sürdürülebilir Su Yönetimi
- Basınçlı sulama sistemleriyle %35 su tasarrufu sağlanabilir.
- Kapalı kanal sistemleriyle buharlaşma kaybı %20 azalır.
- Yeraltı su seviyeleri son 10 yılda 3–7 metre düştü, acil koruma şart.
2. Toprak Koruma Önlemleri
- Anız yakımının sıkı denetlenmesi.
- Malç uygulamalarıyla %15–20 nem tasarrufu.
- Nadas alanlarının azaltılması ve alternatif ürün desteğinin artırılması.
3. Çiftçiye Eğitim ve Destek
- Erken uyarı sistemlerinin yaygınlaştırılması.
- Bölgesel iklim risk destekleri.
- TARSİM’in kuraklık teminatını hububat için genişletmesi.
4. İklim Uyumlu Tarım Politikaları
- Kuraklığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi.
- Tarla su verimi izleme sistemleri.
- Kısıtlı suya göre bölgesel ürün deseni planlamaları.
Prof. Dr. Ali Rıza Öztürkmen, “Gecikmeden harekete geçilmezse hem çiftçi hem ülkenin gıda güvenliği ağır bedeller ödeyecek” uyarısında bulundu.
